Μπορεί να μην είμαστε ίδιοι, αλλά είμαστε ίσοι… (3η Ενότητα, Νεοελληνική Γλώσσα Γ Γυμνασίου)

Η τρίτη ενότητα του βιβλίου της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ Γυμνασίου έχει θέμα το ρατσισμό. Με τους μαθητές του Γ6 αφιερώσαμε μια τρίωρη διδασκαλία στο θέμα χρησιμοποιώντας το υλικό από το Εργαστήρι 1: «Οι διαφόρων ειδών Άλλοι» από τα εκπαιδευτικά προγράμματα της βουλής των Ελλήνων.

Οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες και μελέτησαν τα άρθρα που τους δόθηκαν σε φωτοτυπίες κρατώντας σημειώσεις και απαντώντας σε συγκεκριμένες ερωτήσεις. Στη συνέχεια εκπρόσωπος της κάθε ομάδας παρουσίασε στην ολομέλεια της τάξης το θέμα με το οποίο ασχολήθηκε η ομάδα του κάνοντας μια μικρή εισήγηση και απαντώντας στα ερωτήματα που του έθεσαν οι συμμαθητές του. Επιμείναμε περισσότερο στην προφορικότητα του λόγου και η συζήτηση ήταν τόσο ενδιαφέρουσα και γεμάτη αντιπαραθέσεις που δανειστήκαμε και τρίτη ώρα προκειμένου να ολοκληρώσουμε τη μελέτη του θέματος. Η εργασία που είχαν στη συνέχεια τα παιδιά ήταν, αφού μελετούσαν το υλικό που τους δόθηκε και έκαναν και μια μικρή έρευνα στο διαδίκτυο, να παρουσιάσουν μια υποθετική συνέντευξη με κάποιο άτομο που βίωσε ρατσισμό ή περιθωριοποίηση.

Ακολουθούν τρεις συνεντεύξεις των παιδιών.

Συνέντευξη από ένα άτομο με αναπηρία (Δημήτρης Φρούντζας)

Είναι  16:50.  Έχω έρθει  10 λεπτά  νωρίτερα  στο ραντεβού μου. Συνήθως  αργώ  όταν πρέπει να πάω κάπου,  σήμερα όμως είναι εξαίρεση. Κοιτάζω αυτές τις καρέκλες εδώ στην καφετέρια  - μάλλον είναι παλιές,  διότι το ξύλο έχει αρχίσει να αλλάζει χρώμα.  Τέλος πάντων ας κοιτάξω λίγο τηλεόραση  - μια Samsung,  καινούργια λογικά-  έχει συνέντευξη του πρωθυπουργού : <Η Ελλάδα θα καταφέρει να σταθεί στα πόδια της>. Έτσι λέει. Στα πόδια της…

 Τώρα που το διάβασα αυτό πήγε το μυαλό μου 2 μέρες πριν. Έβρεχε και το κρύο ήταν τσουχτερό. Είχα πάει σε ένα μίνι μάρκετ για να καλυφτώ από την βροχή και εκεί είδα τον κύριο Σεμπάστιαν. Ήταν ντυμένος με μαύρα ρούχα, και φορούσε κάτι μαύρα παπούτσια Nike η μάλλον φορούσε 1 μαύρο παπούτσι Nike. Αφού περίμενα λίγο πήρα το θάρρος τον ρώτησα εάν μπορώ να του πάρω μια συνέντευξη . Δέχτηκε..

Η πόρτα άνοιξε και μπήκε μέσα ένα άνθρωπος ντυμένος πάλι στα μαύρα (μάλλον θα είναι το αγαπημένο του χρώμα) και κρατούσε μια πατερίτσα .Ήρθε προς το μέρος μου,  έβγαλε το μπουφάν του και το άφησε πάνω στην καρέκλα - αυτήν με το χαλασμένο ξύλο - φωνάξω τον σερβιτόρο και παρήγγειλε μια πορτοκαλάδα. Με κοίταξε με ένα χαμόγελο. Βλέπω το ρολόι μου και καταλαβαίνω πως πρέπει σιγά σιγά να αρχίσουμε.

Δ- Ευχαριστώ που δεχτήκατε να μου μιλήσετε

Σ-Εεε εντάξει δεν είμαι και ο Ομπάμα.  Μην κάνεις έτσι και μιλά μου καλυτέρα στον ενικό, γιατί με κάνεις να νιώθω παππούς.

Δ-Εντάξει όπως θέλεις. Λοιπόν ας αρχίσουμε γιατί ο χρόνος είναι χρήμα. Καταρχάς ποσά χρόνια έχεις αυτό το πρόβλημα;

Σ-Πάνε 15 χρόνια από τότε που έχασα το πόδι μου. Περίπου όταν ήμουν 20 χρονών.

Δ-Δεν έχει και πολύ μεγάλη σχέση με τη συνέντευξη,  αλλά μήπως θα μπορούσες να μου πεις πως το έπαθες;

Δαγκώνει τα χείλη του..Ένδειξη αμηχανίας και αδυναμίας προφανώς δεν θέλει να μιλήσει για αυτό..

Σ-Λοιπόν, αφού το θες, θα σου πω. Ήταν καλοκαίρι βράδυ και είχα πάει βόλτα με τους φίλους μου σε ένα μπαρ. Είχα πιει λίγο παραπάνω ή μάλλον πολύ παραπάνω από όσο έπρεπε για να οδηγήσω μηχανή το βράδυ . Έτρεχα πολύ. Σε κάποιο σημείο έχασα τον έλεγχο της μηχανής και μετά βρέθηκα στο νοσοκομείο σε τραγική κατάσταση .Οι γιατροί είπαν ότι είμαι ζωντανός από θαύμα και ότι ένα πόδι ήταν το λιγότερο που θα μπορούσα να χάσω.

Δ-Μόλις κατάλαβες ότι ήσουν πλέον ένα άτομο με προβλήματα αναπηρίας πως ένιωσες και ποιες ήταν οι πρώτες σου αντιδράσεις;

Σ-Θα είμαι απόλυτα ειλικρινής μαζί σου. Ευχόμουν να είχα πεθάνει… Δεν το πίστευα ότι δεν θα μπορούσα να ζήσω πλέον μια κανονική ζωή.

Δ-Μέχρι εκείνη την ημέρα ποια ήταν η συμπεριφορά σου στα άτομα με αναπηρία;

Σ-Κοίτα , απλώς τους αγνοούσα . Όταν μου έλεγαν στο σχολειό για αυτούς τους ανθρώπους εγώ έλεγα από μέσα μου «Εεε εντάξει τι να κάνουμε τώρα εμείς για αυτούς, ο κόσμος είναι άδικος και αυτό δεν μπορεί να αλλάξει».

Φαντάζομαι ότι η επομένη ερώτηση σου θα είναι ποια ήταν η συμπεριφορά μου όταν έγινα και εγώ  «ανάπηρος». Όποτε στην απαντώ από τώρα . Το πρωί που έφυγα από το νοσοκομείο και βγήκα για πρώτη φορά έξω μονός μου άλλαξε όλη μου η νοοτροπία για αυτούς τους ανθρώπους. Σκεπτόμουν ότι εγώ είμαι σε αυτή την κατάσταση μόνο για κάποιες μέρες και ήδη νιώθω έτοιμος να τα παρατήσω. Ενώ οι άνθρωποι που γεννιούνται έτσι είναι αναγκασμένοι να το περνούν αυτό για όλη τους τη ζωή, χωρίς  κανένας να νοιάζεται για τις ανάγκες τους. Ένιωσα απαίσιος άνθρωπος..

Ο σερβιτόρος έφερε την πορτοκαλάδα , την ακούμπησε μπροστά του ,έκανε μια περίεργη έκφραση καθώς έπινε (λογικά δεν του άρεσε ).Ας συνεχίσω.

Δ-Έχεις νιώσει ποτέ ρατσισμό;

Σ-Φυσικά! Πολλές φορές ακούω στο δρόμο ανθρώπους να γαλανέ μαζί μου, αρκετοί  φίλοι που είχα τώρα πλέον έχουν κόψει κάθε επαφή μαζί μου - διότι τι να κανείς με έναν κουτσό..Αλλά κυρίως οι ματιές..Ο χειρότερος ρατσισμός πιστεύω που μπορεί να νιώσει ένας άνθρωπος με αναπηρία είναι οι ματιές… Ο τρόπος που σε κοιτάζουν από τη στιγμή που θα βγεις από το σπίτι σου είναι σαν να βλέπουν ένα φρικιό..Και σε αυτή την περίπτωση αυτό το βλέμμα μιλάει.. Έχεις την εντύπωση ότι σου λέει πως δεν ανήκεις εδώ, πως πρέπει να κλειστείς σπίτι σου να μην βγαίνεις έξω απλά επειδή διαφέρεις από εμάς.

Δ-Πραγματικά δεν το φαντάστηκα ποτέ αυτό..Λοιπόν κάτι ακόμα αρκετά σημαντικό ποια είναι η γνώμη σου για μια πόλη όπως η Κως , ευνοεί ένα άτομο με αναπηρία;

Σ-Χα χα χα ελπίζω να αστειεύεσαι έτσι .Σορρυ που θα σε απογοητεύσω αλλά μια πόλη όπως η Κως όχι μόνο δεν ευνοεί ένα άτομο σαν και έμενα,  αλλά μου κάνει και την ζωή πιο δύσκολη. Δεν θα μιλήσω για τα δημόσια κυρίως  χτίρια χωρίς ασανσέρ που έχουν μόνο σκάλες. Θα σου πω όμως το πρόβλημα με τα δέντρα στην μέση του πεζοδρομίου . Τραγική κατάσταση. Θυμάμαι πως πάντα μου άρεσε να κάνω βόλτα κάτω από τα δέντρα, τώρα όμως είναι αδύνατο να περάσω από εκεί διότι δεν έχω χώρο να κινηθώ.

 Δ-Μάλιστα..Λοιπόν και κάτι τελευταίο . Πως κατάφερες να ξεπεράσεις το γεγονός δηλαδή θέλω να πω είχες κάποια άτομα να σε στηρίξουν η να σε βοηθήσουν;  

-Σ Κοιτά ήμουν με μια κοπέλα τότε,  η όποια με στήριξε και ακόμα με στηρίζει (ως γυναίκα μου τώρα  και μέλλουσα μητέρα του παιδιού μου σε 5 μήνες περίπου).Οι γονείς μου φυσικά με στήριζαν και ακόμα με στηρίζουν και με βοηθάνε όσο μπορούν. Το μόνο καλό είναι ότι το ατύχημα δεν επηρέασε την δουλειά μου - είμαι ζωγράφος - οπότε μπορούσα τουλάχιστον να ζωγραφίζω κανονικά. Σκέψου όμως ότι εγώ είχα και έχω ανθρώπους διπλά μου, άλλα άτομα το περνάνε όλο αυτό μονοί τους  και πολύ  σπάνια καταφέρνουν να ζήσουν μια κανονική σχετικά ζωή. Α! Και πριν φύγεις θα ήθελα να σου πω κάτι και να το βάλεις καλά στο μυαλό σου: ο κόσμος μπορεί να είναι άδικος αλλά εάν μπορείς να κανείς κάτι που να τον κάνει λίγο πιο δίκαιο για κάποιους,  τότε να το κανείς!! Για εσένα μπορεί να μην έχει μεγάλη σημασία όμως για αυτούς μπορεί να αλλάξει τη ζωή τους.

Δ-Ναι έχεις δίκιο..Λοιπόν εγώ να φεύγω τώρα σε ευχαριστώ για το χρόνο σου και καλή συνέχεια στην ζωή σου.

Όταν γυρνούσα σπίτι σκεπτόμουν τα λόγια του…. Ίσως να έχει δίκιο…

Συνέντευξη από έναν μετανάστη (Ένι Χίντα)

-Από που κατάγεστε;

-Κατάγομαι από την Συρία και έφυγα από την χώρα μου λόγω του πολέμων.

-Πόσα χρόνια ζείτε εδώ;

-Στην Ελλάδα ήρθα πριν από πέντε μήνες.

-Γιατί εγκαταλείψατε την πατρίδα σας;

-Εγκατέλειψα αρχικά την χώρα μου για μια καλύτερη ζωή εδώ , αλλά μετά αφού είχα μαζέψει αρκετά χρήματα γύρισα πίσω στην οικογένειά μου όμως λόγω του πολέμου που γίνεται τώρα πήρα την οικογένειά μου και ήρθα πάλι εδώ.

-Ποια εμπόδια συναντήσατε και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζετε τώρα;

-Συνάντησα δυσκολίες καθώς ερχόμουν στην Ελλάδα γιατί παρότι είχα την οικονομική άνεση για να έρθω ως εδώ σαν ένας κανονικός άνθρωπος δεν μπόρεσα διότι αρχικά μας έπιασαν οι Τζιχαντιστές μια ομάδα ανθρώπων ανάμεσά τους εγώ και η οικογένειά μου καταφέραμε να ξεφύγουμε. Όταν ήρθαμε εδώ όμως δεν είχαμε τα χαρτιά οπότε μας έβαλαν φυλακή. Εγώ δεν είχα πρόβλημα διότι τα έχω ξαναπεράσει αυτά αλλά ανησυχούσα για την γυναίκα μου και τα παιδιά μου. Αφού βγήκαμε από την φυλακή κάναμε όλοι τα χαρτιά μας και ήμασταν επιτέλους νόμιμοι στην χώρα. Οι άνθρωποι όμως μας βλέπουν και πάλι σαν κλέφτες και εγκληματίες πράγμα το οποίο δεν με ευχαριστεί ιδιαίτερα.

-Ποια είναι τα συναισθήματα και πώς βλέπετε το μέλλον σας;

-Τα συναισθήματα δεν είναι και τα καλύτερα αλλά μπορώ να τα αντιμετωπίσω. Για το μέλλον μου δεν μπορώ να πω και πολλά γιατί δεν ξέρω ούτε ο ίδιος τι θα μου ξημερώσει αύριο.

-Πώς σε αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι εδώ;

-Δεν μπορώ να πω πως οι άνθρωποι εδώ είναι μες στην τρελή χαρά όταν με βλέπουν αλλά όχι ότι θα με σκοτώσουν κιόλας. Αν και ο ρατσισμός δεν λείπει ποτέ από καμία χώρα οπότε τους δικαιολογώ κάπως τους ανθρώπους εδώ.

-Τι έχεις να πεις σε όλους αυτούς που σου συμπεριφέρονται άσχημα;

-Έχω να πω πως πριν αντιδράσουν σε οποιονδήποτε πρέπει να τον γνωρίσουν πρώτα και μετά να πουν ότι έχουν να πουν για αυτούς διότι μπορεί να κάνουν λάθος , όλοι άνθρωποι είμαστε και κάνουμε λάθη στην ζωή μας!!!

Συνέντευξη από έναν μετανάστη  (Χρυσάνθη Χατζηχριστοφή)

-Από πού κατάγεσαι;

-Από την  Βουλγαρία ..

-Πόσα χρόνια βρίσκεσαι στην Ελλάδα ;

- Είμαι εδώ τα τελευταία 5 χρόνια…

- Γιατί φύγατε από την πατρίδα σας;

-Τα χρήματα που έπαιρνα ήταν λίγα και δεν έφταναν για να ζήσω την οικογένειά μου. Αποφάσισα λοιπόν να φύγω και να έρθω στην Ελλάδα, για να βρω μια δουλειά και να βοηθήσω την οικογένειά μου.

-Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε ;

-Η πρώτη δυσκολία που αντιμετώπισα ήταν ότι δεν γνώριζα τη γλώσσα και έτσι δεν μπορούσα να συνεννοηθώ τόσο εύκολα.

-Πώς σας  αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι εδώ;

-Δεν έχω υποστεί κάποιου είδους ρατσιστικά σχόλια .. Αυτοί που δουλεύουν μαζί μου είναι φιλικοί..Και κάποιοι άλλοι δεν μου μιλάνε καθόλου .. και με αγνοούν..

-Τι έχεις να πεις σε όλους αυτούς που σου συμπεριφέρονται άσχημα;

-Αυτό που θα πω δεν το λέω αποκλειστικά για μένα αλλά για όλους διότι εγώ δεν έχω υποστεί κακή συμπεριφορά αλλά έχω γίνει μάρτυρας πολλές φόρες …Αυτό που ήθελα να πω είναι ότι μπορεί να μην είμαστε ίδιοι αλλά είμαστε ίσοι… 

Ευχαριστούμε για τον χρόνο σας

Συνέντευξη από έναν ομοφυλόφιλο (Φατμά Χατζησουλειμάν)

-Σε ποια  ηλικία  συνειδητοποιήσατε τη σεξουαλικότητα σας; Ποιες ήταν οι πρώτες σας αντιδράσεις;

 

-Εγώ όταν πήγαινα σχολείο δεν είχα παρέα ,ούτε στο δημοτικό ,ούτε στο γυμνάσιο. Όταν πήγα λύκειο  απόκτησα έναν πραγματικό φίλο. Και αυτός ήταν σαν εμένα , ήταν απομονωμένος  από τα άλλα παιδιά. Γνωριστήκαμε ,και έτσι γίναμε καλοί φίλοι. Με τον καιρό δεθήκαμε πιο πολύ ο ένας με τον άλλον. Σχεδόν κάθε μέρα είμαστε μαζί, πηγαίναμε μαζί βόλτες ,ακούγαμε την ίδια μουσική ,παίζαμε τα ίδια ηλεκτρονικά παιχνίδια ,είχαμε τα ίδια γούστα. Αισθανόμουν  κάτι διαφορετικό για αυτόν ,όπως και αυτός για εμένα. Τότε κατάλαβα ότι ήμουν ομοφυλόφιλος. Στην αρχή προσπάθησα να αλλάξω τον εαυτό μου ,αλλά το μόνο που κατάφερα ήταν να πληγωθώ. Στην ηλικία των δεκαεπτά παραδέχτηκα ότι είμαι ομοφυλόφιλος.

 

-Οι γονείς σου πως το αντιμετώπισαν;

 

-Φοβόμουν τόσο πολύ να τους πω ότι ήμουν ομοφυλόφιλος. Αν τους το έλεγα ήμουν σίγουρος ότι θα με έδιωχναν από το σπίτι. Έτσι δεν τους είπα τίποτα μέχρι να το καταλάβουν από μόνοι τους ( αν το καταλάβαιναν  ποτέ ). Προσπαθούσα να μην τους φανερώσω τίποτα . Πέρασαν τρία χρόνια κρύβοντάς τους ότι είμαι ομοφυλόφιλος. Μέχρι την στιγμή που άρχισαν να μου λένε για γάμο ,οικογένεια  και  παιδιά. Είχα  βαρεθεί  να ζω μια κρυφή ζωή και έτσι τους το είπα. Βέβαια  με έδιωξαν από το σπίτι , ο πατέρας μου δεν μου μιλούσε καθόλου και η μαμά μου στεναχωριόταν για εμένα. Ο πατέρας μου ντρεπόταν που είμαι γιος του.

 

 

-Γενικά η κοινωνία πως σε αντιμετωπίζει; Νιώθεις περιθωριοποιημένος;

 

-Η κοινωνία ήταν που δεν μας ήθελε. Όπως το κρύβαμε από τους γονείς μας , έπρεπε να το κρύψουμε και από τους γύρω μας. Στα είκοσι  μου που όλοι πλέον ήξεραν ότι είμαι ομοφυλόφιλος άρχισαν να λένε διάφορα για εμένα. Δεν μπορούσαν να με αποδεχτούν  έτσι όπως είμαι. Οι συγγενείς μου προσπαθούσαν να με αλλάξουν και με καταπίεζαν λέγοντας διάφορα πράγματα για τους ομοφυλόφιλους . Εγώ βέβαια δεν τους άκουγα! Ήξερα τι ήμουν και είχα παραδεχτεί τον εαυτό μου έτσι όπως είμαι . Εγώ και ο σύντροφος μου δεν ήμασταν πολύ ελεύθεροι . Δεν μπορούσαμε να πηγαίνουμε όπου θέλουμε , επειδή φοβόμασταν τις αντιδράσεις των ανθρώπων .  Αγοράσαμε ένα σπίτι και ζούσαμε εκεί πέρα μαζί. Στην αρχή δεν βρίσκαμε σπίτι εύκολα επειδή δεν ήθελαν να πουλήσουν το σπίτι τους σε ομοφυλόφιλους. Ευτυχώς ο σύντροφος μου είχε έναν φίλο που πουλούσε το σπίτι του και έτσι μας το πούλησε . Από τότε μέχρι και τώρα ζούμε σε αυτό το σπίτι .

 

 

-Εσύ τι προτείνεις για να σταματήσουν να φοβούνται οι άνθρωποι ;

 

-Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν ότι οι ομοφυλόφιλοι ,οι μετανάστες ,οι άνθρωποι με αναπηρία , και με νοητική υστέρηση (κ.α. ) είναι κακοί . Εννοείται πως έχουν άδικο! Ο καθένας μας είναι διαφορετικός και έχει διαφορετικό χαρακτήρα . Και ένας φυσιολογικός άνθρωπος ,χωρίς αναπηρίες ,χωρίς να είναι μετανάστης  μπορεί να είναι κακός. Οι άνθρωποι φοβούνται το διαφορετικό ,γιατί δεν γνωρίζουν . Ίσως αν το γνώριζαν ,να μην το θεωρούσαν διαφορετικό και μη φυσιολογικό. Εγώ προτείνω οι άνθρωποι πριν κρίνουν τους άλλους ,να μπουν πρώτα στην θέση τους . Ίσως να καταλάβουν -αν καταλάβουν – πως νιώθουν ακούγοντας τα ρατσιστικά σχόλια από όλο τον κόσμο. Ίσως να καταλάβουν πόσες δυσκολίες αντιμετωπίζουν.

Αναπάντεχος έρωτας (The art of getting by)

Στο The Art Of Getting By του πρωτάρη Gavin Wiesen, ο George (Freddie Highmore) είναι ένας καταθλιπτικός έφηβος.

Ο διευθυντής του σχολείου (Blair Underwood) προσπαθεί να τον κάνει να τελειώσει την εργασία του για να αποφοιτήσει, η φιλόλογος (Alicia Silverstone) ενοχλείται από την άρνηση του αλλά είναι έκπληκτη από το πόσο καλά ξέρει λογοτεχνία και ο καθηγητής τέχνης (Jarlath Conroy, True Grit) θέλει να τον κάνει ζωγράφο. 

Η ταινία μας μιλάει για τα υπαρξιακά ερωτήματα που θέτει ένα έφηβος και μπορεί να τον τυραννούν( "Γεννιόμαστε μόνοι, πεθαίνουμε μόνοι") αλλά αναφέρεται και στις παρεξηγήσεις που μπορεί να δημιουργηθούν ανάμεσα σε ένα αγόρι και ένα κορίτσι που νιώθουν αμοιβαία έλξη. 

Τα παιδιά παρατήρησαν ότι ο νεαρός άλλαξε τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς του λόγω της γνωριμίας του με τη Σάλλυ αλλά και εξαιτίας του διαζυγίου της μητέρας του. Η Σάλλυ τον βοήθησε στο να μάθει να εξωτερικεύει τα συναισθήματα του και η αποτυχία της σχέσης της μητέρας του και η οικονομική κατάρρευση της οικογένειας τον έκανε πιο ρεαλιστή.   Επίσης επισήμαναν ότι η καλλιτεχνική έκφραση έχει πολλές προσωπικές ερμηνείες και δεν είναι αναγκαίο να αρέσει σε όλους. Τα παιδιά παρατήρησαν ότι ο Τζόρτζ δεν ανοιγόταν συναισθηματικά αλλά και γενικότερα δεν εξέφραζε τις σκέψεις του  και αυτό τον έκανε να παρεξηγούν οι άλλοι τις προθέσεις του. 
Τέλος ο σκηνοθέτης αφήνει ανοιχτό το μέλλον της σχέσης του Τζόρτζ με τη Σάλλυ χωρίς να έχουμε το αναμενόμενο happy end.

 

Η ζωή μου εξαρτάται από τη θάλασσα...

Αγαπημένη μου Άννα,

Αχ! Μακάρι να ‘ξερες πόσο μου ‘χεις λείψει! Εσύ και τα παιδιά μου! Ο Αντρέας μου, τι κάνει; Θα ‘χει μάθει γράμματα τώρα! Η Στεφανία μου; Αχ! Η Στεφανία μου! Θα ‘χει φτιάξει την ζωή της! Θα ‘χω και εγγονάκια και δεν θα το ξέρω, ούτε τα ονόματα τους. Συμφορά μου μεγάλη! Πόσο θα ‘θελα να ‘μουν δίπλα στα παιδιά μου; Να τα βλέπω να μεγαλώνουν, να μαθαίνουν γράμματα… Αλλά όσο κι αν το θέλω, δεν μπορώ, η θάλασσα δεν με αφήνει να έρθω.

Βρήκα, λοιπόν, λίγο χρόνο να σου γράψω, αφού μετά από τρεις ολόκληρες μέρες και νύχτες βάρδιας, επιτέλους κατέβηκα στην κουκέτα μου, να προσπαθήσω να ξεκουραστώ. Λέω να προσπαθήσω, γιατί και να θέλω ο καιρός δεν με αφήνει. Η ζωή μου βλέπεις εξαρτάται από την θάλασσα, αυτή παίρνει τις αποφάσεις, για το ποιός θα μείνει ζωντανός και ποιός όχι. Η θάλασσα, δείχνει τόσο όμορφη και αθώα, και όμως είναι τόσο σκληρή και άγρια.

Η κατάσταση στο πλοίο είναι φρικτή! Η μαλάρια δεν μας αφήνει σε ησυχία. Μας τυραννάει συνεχώς. Το ψαρόλαδο έχει ποτίσει τα ρούχα μου. Το κατράμι μου καίει τα δάχτυλα. Το χειρότερο όμως είναι, πως η μοναδική μου συντροφιά, ο πίθηκος μου και οι παπαγάλοι μου, χθες ψόφησαν και έτσι είμαι τώρα εδώ, μόνος μου, χωρίς καμία συντροφιά να με παρηγορεί. Μακάρι να ‘μουν σπίτι μου, με την οικογένεια μου παρέα, τα καθαρά μου ρούχα και το ζεστό και σπιτικό μου φαγητό.

Σας αγαπώ και μου λείπετε πολύ!

Με πολύ αγάπη, Νίκος.

(για την αντιγραφή Ανδρονίκη Χατζηβασιλείου, Γ6)

Το μαύρο μπαλόνι (The Black Balloon) 2008

Η ταινία που παρακολουθήσαμε την Κυριακή ήταν Το Μαύρο Μπαλόνι, μία ταινία του 2008 που πραγματεύεται το θέμα του αυτισμού έτσι όπως το βιώνει μία οικογένεια στην Αυστραλία.

Οι σκέψεις που μου γέννησε η ταινία πολλές, και τα συναισθήματα που μου προκάλεσε πολλά και διαφορετικά. Στο ξεκίνημα της ταινίας μία από τις αρχικές σκέψεις ομολογώ πως ήταν ένας φόβος μήπως πρόκειται για μια εύπεπτη ταινία με εφηβικούς έρωτες που θα επισκιάσει το θέμα του αυτισμού ή δεν θα το αντιμετωπίσει με τη σοβαρότητα που απαιτεί. Καθώς εξελισσόταν όμως η πλοκή, διαπίστωσα πως η ταινία έδινε μία πολύ ρεαλιστική απεικόνιση της κατάστασης που υπάρχει σε μία οικογένεια που αντιμετωπίζει αυτό το θέμα. Και μία τέτοια πραγματικότητα δεν είναι ούτε μελό, ούτε γεμάτη μόνο με κλάμα και θλίψη, ούτε βέβαια και με γέλιο και χαρά.

Η οικογένεια Μόλισον διαχειρίζεται τον αυτισμό του Τσάρλι, ενός από τους δυο γιους, με πολλούς τρόπους, άλλοτε επιτυχώς και άλλοτε με λάθος χειρισμούς από τα μέλη της. Εκτός από τον ίδιο τον Τσάρλι, ο οποίος βιώνει το πρόβλημα σε βαριά μορφή χωρίς να μπορεί να επικοινωνήσει τις σκέψεις του και τα συναισθήματά του με τους γύρω του με το λόγο, αλλά μόνο μέσω της νοηματικής, τα πράγματα είναι δύσκολα και για τα υπόλοιπα μέλη. Η μητέρα σε προχωρημένη εγκυμοσύνη στηρίζει τον Τσάρλι με όλο της το είναι, αλλά παράλληλα έχει να διαχειριστεί και τον σύζυγο, ο οποίος δεν μπορεί να βοηθήσει πάντα και θέλει κι ο ίδιος συμβουλές και νουθεσίες.

Εκείνος που εντυπωσιάζει με τη στάση του όμως, είναι ο άλλος γιος, ο Τομ, ο οποίος έχει να διαχειριστεί τα δικά του θέματα – μετακόμιση, καινούριο σχολείο, bullying από τους καινούριους συμμαθητές, εφηβικές ανησυχίες, πρώτος έρωτας – αλλά πρέπει να βοηθά και να προσέχει τον αδερφό του συνεχώς, βάζοντας κατά μέρος τον εγωισμό του και τις δικές του ανάγκες. Είναι πολύ δύσκολο αυτό που αντιμετωπίζει, γιατί και ο ίδιος είναι στην εφηβεία και αγωνίζεται να βρει την ταυτότητά του και τον εαυτό του τόσο στο σχολικό περίγυρό του, αλλά και στο σπίτι του όπου κανείς δεν ασχολείται με τις δικές του ανάγκες και θέλω. Αναγκάζεται λοιπόν, να είναι ο ώριμος της υπόθεσης, να ενηλικιωθεί πριν την ώρα του και να γίνει «γονιός» για τον αδερφό του. Δύσκολη η διαδικασία και οι συγκρούσεις δυνατές, αλλά στο τέλος βγαίνει νικητής. Με τη βοήθεια της φίλης του, μαθαίνει να αποδέχεται τον διαφορετικό αδερφό του, και ενώ για πολλά χρόνια ντρεπόταν, τον έκρυβε και κάθε βράδυ ευχόταν ο αδερφός του να ξυπνήσει το επόμενο πρωί φυσιολογικός, στο τέλος, είναι υπερήφανος για εκείνον, τον στηρίζει και συμφιλιώνεται με την ιδέα της διαφορετικότητάς του.

Με χαρά και αρκετή δόση υπερηφάνειας διαπίστωσα ότι στις «δύσκολες» σκηνές της ταινίας, οι μαθητές αντέδρασαν με ψυχραιμία και ωριμότητα, γεγονός που δείχνει μία εξοικείωση με τα θέματα της διαφορετικότητας και της ανεκτικότητας που σε αρκετές ταινίες που έχουμε παρακολουθήσει παρουσιάζονται ρεαλιστικά, χωρίς να ωραιοποιούνται για να πούμε τέλος καλό, όλα καλά. Εξάλλου, οι ταινίες που παρακολουθούμε δεν είναι αφορμή για προβληματισμό μόνο για τους μαθητές αλλά και για εμάς τους ενήλικες, που είναι καλό να ξανασκεφτόμαστε κάποια πράγματα, να μην αποδεχόμαστε τα πάντα ως δεδομένα, και όπως σχολίασε κάποιο από τα παιδιά, «όποιος είναι έξω από το χορό...» καλό θα ήταν να μην βιάζεται να βγάλει εύκολα συμπεράσματα για το τι είναι σωστό ή τι θα έπρεπε να κάνει κάποιος σε μία δυσκολία. Αν δεν βιώνουμε οι ίδιοι μία κατάσταση δεν είναι εύκολο να γνωρίζουμε πώς θα αντιδρούσαμε εμείς σε κάποιο δεδομένο σημείο, άρα δεν πρέπει να κρίνουμε και να αφορίζουμε βιαστικά και χωρίς ενσυναίσθηση για την κατάσταση του άλλου.

Ευχαριστούμε τους μαθητές για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα και τις συζητήσεις που ακολουθούν τις προβολές. Φεύγουμε όλοι κερδισμένοι και πλουσιότεροι απ’ αυτές. Εν αναμονή για την επόμενη…

Όλγα Καζάκη, ΠΕ06

Σε κανέναν δεν αξίζει ένας υγρός τάφος....

Αγαπημένε μου αδερφέ Ηρακλή,

Τον τελευταίο καιρό δεν κοιμάμαι πολύ καλά. Δεν ξέρω τι φταίει Υποψιάζομαι ότι φταίει αυτός ο απέραντος μοναχικός ωκεανός που περιπλανιέμαι. Την τελευταία βδομάδα νομίζω η θάλασσα πρέπει να έχει νευριάσει μαζί μας γιατί χτυπάει το καράβι με μανία και οργή λες και προσπαθεί να το προσθέσει και αυτό σε μια ατέλειωτη συλλογή από ναυάγια. Βέβαια για να σου πω την αλήθεια χθες η θάλασσα ήταν ήρεμη και γαλήνια, αλλά ήμουν βραδινός , οπότε δυστυχώς δε με πήρε ο ύπνος.

Τώρα τελευταία φοβάμαι και στενοχωριέμαι ή ίσως μόνο φοβάμαι. Φοβάμαι πως το πέπλο της θάλασσας θα με καλύψει και μένα. Φοβάμαι όταν κοιτάζω τον μαύρο ωκεανό –τώρα πια δεν μου φαίνεται συχνά μπλε μόνο μαύρος . Ίσως να με πάρει μαζί του κάποτε και τότε απλώς θα χαθώ στο ατέλειωτο μαύρο. Η Μυρτώ μου , η γάτα μου αρχίζει να επηρεάζεται και αυτή. Είναι κακόκεφη και έχει κάψει να νιαουρίζει. Ίσως είναι στα τελευταία της .Τουλάχιστον θα ήθελα να την αφήσω στην ξηρά γιατί δεν της αξίζει ένας υγρός τάφος. Σε κανένα δεν αξίζει.

Τέλος πολυαγαπημένε μου αδελφέ, σκέφτομαι συνέχεια τη γυναίκα μου, τη Μυρτώ. Όσα γυναικεία μάτια και να κοιτάξω τη ζεστασιά των δικών της ματιών δε μπορώ να τη βρω .Όποτε μπορείς αδελφέ μου να της πεις ότι η σκέψη μου είναι και θα είναι σε εκείνην.

Σε χαιρετώ,  ο αδελφός σου Δημήτρης

       
                                                                                                                             

Ναυτικά ημερολόγια

Η Ένι και η Διονυσία με αφορμή το Κούρο Σίβο μας παρουσιάζουν αποσπάσματα από τα δικά τους  ναυτικά ημερολόγια.

2 Φεβρουαρίου 1953

        Σήμερα είναι η 37η μέρα μου στο καράβι . Δεν μπορώ να πω πως τα πράγματα είναι τέλεια για να ζήσει κάποιος διότι με τόσες αρρώστιες και χειρότερη την μαλάρια που να βρει ο ναυτικός την δύναμη να δουλέψει . Ακόμα ο κακός ο ύπνος είναι ο χειρότερος εχθρός του καθενός εδώ μέσα επειδή κουνάει ,επειδή σου τυχαίνει πολλές φορές να κάνεις νυχτερινή βάρδια και ένα σωρό άλλα πράματα . Πάντως εγώ δεν έχω παράπονο όλα μπορώ να τα υπομείνω γιατί είμαι άντρας και ήρθα να βγάλουμε το ψωμί μου και θα κάνω το οτιδήποτε για να ζήσω καλά εγώ και η οικογένειά μου .

                                                                                                                                      


 12 Φεβρουαρίου 1953

          Βρισκόμαστε στο Μεξικό εδώ και κάτι μέρες . Ο καπετάνιος  με έχει βάλει τόσες μέρες σε βραδινή βάρδια και πραγματικά τώρα καταλαβαίνω όλους αυτούς που έλεγαν πως είναι ένα από τα χειρότερα πράγματα εδώ μέσα . Και σαν να μην μου έφτανε η νυχτερινή βάρδια τόσες μέρες εγώ και ένας φίλος μου κουβαλάμε όλο το εμπόρευμα . Εντάξει το παραδέχομαι σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι είναι άρρωστοι αλλά και οι αξιωματικοί μπορούν να βοηθήσουν λιγάκι στο φόρτωμα του εμπορίου - μόνο να διατάζουν ξέρουνε . Σήμερα το βράδυ ξεκινάμε για την Αργεντινή και ένας Θεός ξέρει μόνο πότε θα φτάσουμε και αν με τέτοια φουρτούνα.

Ένι Χίντα, Γ6

Τετάρτη 27 Νοεμβρίου 1942

Λιμάνι Λονδίνου

Χτες φτάσαμε και ξεφορτώσαμε όλα σχεδόν τα τσουβάλιαμε το αλέυρι από την Ολλανδία. Για σήμερα μας είχαν μείνει πολύ λίγα και ο καπετάνιος είπε να μείνουμε άλλη μια μέρα.Το βράδυ μπαρκάρουμε ξανά-αυτή τη φορά για Άμστερνταμ. Θα δέοσυμε στη συνε΄χεια την Ισπανία, στο Πόρτο και θα κάνουμε το γύρο της Αφρικής αφήνοντας και παραλαβαίνοντας από ξηρούς καρπούς μέχρι σόγια .Κατεύθυνση μας θα είναι η Βομβάη.

Παρασκευή 28 Ιουνίου 1943, Τζακάρτα

Το πλοίο βυθίστηκε. Μόνο εγώ κατάφερα να γλυτώσω και άλλα δυο παλικάρια. Φαίνεται χτυπήσαμε σε βράχια, αλλά ευτυχώς ήμασταν κοντά στην Τζακάρτα και μετα χίλια ζόρια κολυμπήσαμε ως την ακτή.Η τύχη μας ήταν πολύ μεγάλη. Κατάφερα να σώσω το φυλαχτό μου και το ημερολόγιο μου. Ο παπαγάλος μου πέταξε από πάνω μου και καθόταν στο κεφάλι μου όταν κουραζόταν. Όταν φτάσαμε στη Τζακάρτα ευτυχώς συναντήσαμε έναν καλό άνθρωπο που μας τάισε και αύριο φεύγουμε για Τόκιο με το Αsmara.

Διονυσία Χόνδρου, Γ6

Ἕνας δόκιμος στὴ γέφυρα ἐν ὥρᾳ κινδύνου -Μια ερμηνευτική προσέγγιση

Ἕνας δόκιμος στὴ γέφυρα ἐν ὥρᾳ κινδύνου

Στὸ ἡμερολόγιο γράψαμε: «Κυκλὼν καὶ καταιγίς».
Ἐστείλαμε τὸ S.O.S μακριὰ σὲ ἄλλα καράβια,
κι ἐγὼ κοιτάζοντας χλωμὸς τὸν ἄγριον Ἰνδικὸ
πολὺ ἀμφιβάλλω ἂν φτάσουμε μία μέρα στὴ Μπατάβια.

Μὰ δὲ λυπᾶμαι μία σταλιὰν - Ἐμεῖς οἱ ναυτικοὶ
ἔχουμε, λένε, τὴν ψυχὴ στὸ διάολο πουλημένη.
Μία μάνα μόνο σκέφτομαι στυγνὴ καὶ σκυθρωπή,
ποὺ χρόνια τώρα καὶ καιροὺς τὸ γιό της περιμένει.

Τὸ ξέρω πὼς ἡ θέση μας εἶναι ἄσχημη πολύ.
Ἡ θάλασσα τὴ γέφυρα μὲ κύματα γεμίζει,
κι ἐγὼ λυπᾶμαι μοναχὰ ποὺ δὲν μπορῶ νὰ πῶ
σὲ κάποιον, κάτι ποὺ πολὺ φριχτὰ μὲ βασανίζει.

Θεέ μου! Εἶμαι μοναχὰ δεκαεννιὰ χρονῶν,
κι ἔχω σὲ μέρη μακρινὰ πολλὲς φορὲς γυρίσει.
Θεέ μου! Ἔχω μίαν ἄκακη, μία παιδικὴ καρδιά,
ἀλλὰ πολὺ ἔχω πλανηθεῖ, κι ἔχω πολὺ ἁμαρτήσει.

Συχώρεσέ με ... Κάποτες ὁπού ῾χα πιεῖ πολὺ
καὶ δὲν ἐκαταλάβαινα τὸ τί ἔκανα, στὸ Ἀλγέρι,
γιὰ μίαν μικρὴν Ἀράπισσα, ποὺ ἐχόρευε γυμνή,
ἐπέταξα κατάστηθα σὲ κάποιον τὸ μαχαίρι.

Συχώρεσέ με... Μία βραδιὰ θολὴ στὸ Σάντα Φέ,
καθὼς κάποια μὲ κράταγε σφιχτὰ στὴν ἀγκαλιά της,
ἐτράβηξα ἀπ᾿ τὴν κάλτσα της μία δέσμη ἀπὸ λεφτὰ
ποὺ ὅλη τὴ μέρα ἐμάζευεν ἀπ᾿ τὴν αἰσχρὴ δουλειά της.

Κι ἀκόμα, Κύριε... ντρέπομαι νὰ τὸ συλλογιστῶ,
(μὰ ἤτανε τόσο κόκκινα κι ὑγρὰ τὰ ὡραῖα του χείλια
καὶ κάποια κάπου ὁλόλυζε κιθάρα ἱσπανική...)
κοιμήθηκα μ᾿ ἕνα μικρὸν ἑβραῖο στὴ Σεβίλλια.

Κύριε... ἐτοῦτο τὸ κορμὶ τὸ τόσο ἁμαρτωλὸ
σὲ λίγο στὶς ὑδάτινες εἱρκτὲς νεκρὸ θὰ πέσει...
Μὰ τέσσερα ὅμως σκέφτομαι γαλόνια ἐγὼ χρυσὰ
κι ἕνα θλιμμένο δόκιμο, ποὺ δὲ θὰ τὰ φορέσει ...

Μόλις διάβασα για πρώτη φορά αυτό το ποίημα μου ήρθαν στο μυαλό πολλές λέξεις και χαρακτηρισμοί, που δε φτάνουν όμως να το περιγράψω. Πιστεύω ότι αυτό το ποίημα κρύβει μια μελαγχολία που πιθανόν να ένιωθε ο ποιητής. Οι στίχοι του σε κάνουν να ξεχαστείς από την πραγματικότητα και να ζήσεις με τα μάτια του μυαλού τις περιπέτειες γεμάτες πάθος και έρωτα που πέρασε ένας ναυτικός. Πιστεύω ακόμη ότι αυτός ο απολογητικός τόνος είναι κατά κάποιο τρόπο ειρωνικός . Δηλαδή από τη  μια πλευρά ζητά συγχώρεση, αλλά από την άλλη φαίνεται ότι δεν τον ενδιαφέρει αν θα συγχωρεθεί τελικά. Οι στίχοι που έμειναν στο μυαλό μου είναι

 «Θεέ μου! Ἔχω μίαν ἄκακη, μία παιδικὴ καρδιά,
ἀλλὰ πολὺ ἔχω πλανηθεῖ, κι ἔχω πολὺ ἁμαρτήσει»

. Κανονικά θα έπρεπε να πω ότι μου άρεσε αυτός ο στίχος επειδή κρύβει μέσα του μια αλήθεια –δηλαδή ό,τι κι αν κάνει το σώμα η καρδιά παραμένει παιδική , όμως δε θα πω αυτό…. Επίσης, αν και δε μου αρέσει να χαρακτηρίζω τα ποιήματα, σε αυτή την περίπτωση φαίνεται ότι είναι ένα αντρικό ποίημα .Πιστεύω πως έχει γραφτεί για ανθρώπους που τους αρέσει η αμαρτία και όσο κι αν παρακαλούνε το Θεό για συγχώρεση άλλο τόσο θα ξανααμαρτήσουν. Κλείνοντας θα ήθελα να πω πως αυτό το ποίημα σου δίνει την εντύπωση ότι, εάν μπορούσαμε να γευτούμε την αμαρτία, θα είχε γλυκιά γεύση.

Δημήτρης Φρούντζας, Γ6